نوشته تست منهای آواز

معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همزمان با بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۰ در مجلس شورای اسلامی ضمن بیان دیدگاه‌ها و نقطه نظرات خود در این زمینه از برخی اقدامات اجرایی در این زمینه گفت.

به گزارش آوازنیوز و به نقل از مهر، چهارشنبه دوازدهم آذر ماه سال ۱۳۹۹ بود که لایحه بودجه ۱۴۰۰ کل کشور توسط حسینعلی امیری معاون پارلمانی رییس جمهور تقدیم هیات رییسه مجلس شورای اسلامی شد.

از همه اعداد و ارقام پیچیده مرتبط با تحلیل بودجه که بگذاریم ماجرای نحوه تخصیص بودجه به فعالیت‌های فرهنگی هنری کشور همواره در میان اصحاب و اهالی هنر جزو یکی از مهم‌ترین موضوعاتی بوده که مورد توجه قرار می‌گیرد. شرایطی که به شدت دچار چالش‌ها و آسیب‌های فراوان است و می‌تواند در یک فرصت مغتنم‌تر درباره بررسی و نحوه تخصیص آن به فعالیت‌های هنری کشور به آن پرداخت. چرا که در این چارچوب شرایط پر از پرسشی وجود دارد و روش سنتی بودجه بندی و مسائل وابسته به آن به شکلی نبوده که بتواند دورنمای روشنی از وضعیت اقتصادی مواجهه دولت‌ها با بودجه را پیش روی مخاطبان معرفی کند.

اساساً از همه این‌ها که بگذریم، باز با چالش‌های دیگری در حوزه بودجه مواجه می‌شویم، اینکه اساساً چقدر از نقطه ضعف‌های موجود در حوزه فرهنگ و هنر به بودجه باز می‌گردد؟ چرا با وجود تاکیدات رهبر انقلاب روی موضوع فرهنگ وقتی در اجرا به فرهنگ و هنر می‌رسیم شاهد تخصیص حداقل‌ها هستیم؟ آیا اکنون با شرایط فعلی اقتصادی کشور که در سخت‌ترین شرایط خود قرار گرفته صرف بودجه در عناوین دیگر دارای اولویت است یا نه بازهم در این شرایط باید به بودجه فرهنگ و هنر هم توجه داشت؟ و اینکه اکنون که در کوران بررسی ماجرای بودجه ۱۴۰۰ هستیم چه اتفاقات اجرایی می‌تواند در حوزه‌های فرهنگ و هنر بیفتد؟

تمام موارد اشاره شده موجب شد تا به سراغ سید محمد مجتبی حسینی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برود تا از او درباره وضعیت بودجه و پیش بینی‌هایی که در شرایط فعلی می‌توان برای فعالیت‌های هنری در حوزه بودجه متصور شد، نظرخواهی کنیم. گفتگویی که می‌تواند گشایشگر طرح مباحث دیگری در حوزه‌های مرتبط با بودجه و فعالیت‌های هنری به حساب آید.

آنچه می‌خوانید مشروح گفتگوی مهر با سیدمجتبی حسینی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

* با توجه به فعل و انفعالاتی که از سال گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا پیش آمد، طبیعتاً ساختار کلی فعالیت‌های فرهنگی هنری کشور نیز به شدت تحت تاثیر این شرایط قرار گرفته، فضایی که به طور حتم تاثیرات خود را در ماجرای بودجه و نحوه تخصیص آن پس از ارائه آن از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی برجای خواهد گذاشت. چارچوبی که به نظر می‌آید وضعیت بودجه فرهنگ و هنر در سال ۱۴۰۰ را می‌تواند دچار تغییر و تحولاتی کند، از این منظر به عنوان یک مدیر دولتی در عرصه فعالیت‌های هنری، وضعیت بودجه سال آینده را با در نظر گرفتن احوالات موجود چگونه پیش بینی می‌کنید؟

به طور مشخص ما با یک جمله کلیدی روبه‌رو هستیم. اینکه بودجه فرهنگ و هنر کشور بودجه بسیار قلیل و کمی است. کلید واژه‌هایی که تقریباً در طول سال‌های گذشته نیز آنها را شنیدیم و به نظرم عبارت درستی است. چرا درست است؟ به دلیل اینکه حوزه فرهنگ و هنر مزیت کشور ماست یعنی ایران را به فرهنگ و هنرش می‌شناسند و امروز هم منابع انسانی بسیاری در حوزه هنر داریم که اگر به عنوان دوره تاریخی با سایر ادوار تاریخی قیاس کنیم، می‌بینیم که منابع انسانی در حوزه فرهنگ و هنر یک سرمایه شگفت‌انگیز است که می‌تواند فرصت آفرین و کمکی برای معرفی درست و ارائه یک تصویر مناسب از کشورمان باشد.

به همین سبب بودجه تخصیص پیدا کرده به فعالیت‌های فرهنگی هنری، در تناسب با این فرصت و حجم منابع انسانی نیست. این در حالی است که در طول ۴۰ سال گذشته با افزایش فرصت‌های آموزشی، ایجاد جشنواره‌های مختلف و متعدد در رشته‌های مختلف هنر به عنوان نظامی برای کشف استعداد، منابع انسانی هم رشد پیدا کرده و طبیعتاً وقتی این رشد اتفاق می‌افتد باید اقتضائات متناسب با این چارچوب از جمله سرانه اعتبار برای رفع حوائج و نیازهای اهالی فرهنگ و هنر و اعمال قوانینی برای تشویق بخش خصوصی در عرصه فرهنگ و هنر برای سرمایه گذاری و ارائه خدمات هم رشد پیدا کند.

در این راستا علاوه بر اینکه تعداد ذی‌نفعان این حوزه گسترده شده، قواعد و قوانین متناسب با این رشد شکل نگرفته است. در این چارچوب هم تصور می‌شد بخشی از این نارسایی‌ها در کمبود سازمان و نهاد است. بنابراین نهادها و سازمان‌های دیگری در حوزه فرهنگ و هنر تاسیس شد. اما نکته حائز اهمیت در اینجاست با در نظر گرفتن این ضروریات سرجمعِ این اعتبار تمهید شده برای حوزه فرهنگ و هنر نه تنها بیشتر نشده، بلکه همان میزان تقریباً بر نهادهای بیشتر تقسیم شده است.

خوب در همین راستا نهادها ناچارند بخشی از بودجه شان را برای گردانندگی هزینه و بخشی محدودتری را برای برنامه خود صرف کنند. بنابراین حد اعتبار پیش بینی شده برای فرهنگ و هنر تقریباً در طول چندین سال حد ثابتی بوده اما ذی‌نفعان آن افزایش پیدا کرده و نهادهای فعال هم در واقع تقاضا می‌کنند از حجم اعتبارات بودجه‌ای سهمی داشته باشند تا بتوانند برنامه‌های خود را پیش ببرند. در نهایت اعتباری که می‌خواهد برای برنامه‌ها هزینه شود هم ناگزیر کاهش می‌کند. از سوی دیگر اگر بخواهیم به موضوع تورم و ارزش اعتباری نسبت به سنوات قبلی هم بررسی داشته باشیم که طبیعتاً باید نظام دیگری را برای بررسی این موضوع تدارک ببینیم.

 *با توجه به مواردی که اشاره کردید، پس طبیعتاً نباید منتظر اتفاق و رویداد ویژه و خاصی در حوزه بودجه بندی بخش فرهنگ و هنر باشیم، چرا که با در نظر گرفتن این واقعیت و البته محدودیت‌های موجود همچنان همین شیوه سنتی بودجه بندی بر ماجرا حاکم خواهد شد و در خوشبینانه‌ترین شکل ممکن هم ماجرا اگر به شکل قبلی خود باقی بماند باید خدا را شکر کرد.

ببینید بودجه کشور یک امر انتزاعی نیست که بگوییم حالا که بودجه کم است بیاییم برای بهتر شدن ماجرا آن را چهار برابر افزایش دهیم و بعد گمان که مشکلات اعتباری‌مان حل می‌شود. قطعاً بودجه یک امر واقعی بسته به درآمدهای کشور است که در صورت وجود درآمد و انجام هزینه‌ها می‌توان درباره تقسیمات اعتباری بودجه هم فکر کرد. اما اکنون در شرایطی که ماجرای بودجه ناشی از تحریم‌ها و جنگ اقتصادی برنامه‌ریزی می‌شود بنابراین بحث کم شدن درآمدهای ملی هم جزیی از تبعات آن است و دقیقاً همین‌جاست که ما چقدر توانستیم با تدبیر، درایت و هر صفت مثبت دیگری یک اقتصاد بدون نفت را با همه مشکلاتش تجربه کنیم.

در عین توجه به این موارد است که با این احوال می‌بینیم ساختار بودجه ما نمی‌تواند در سال آینده یک دفعه دچار تغییر شگفت‌انگیز شود. در این راستا دو نکته وجود دارد. اول اینکه بتوانیم ضرورت هنر را تبیین کنیم و برای این ضرورت در یک برنامه میان مدت بین ۵ تا ۱۰ سال بتوانیم اعتبارات دولتی و بودجه را تصحیح کنیم و حداقل به بودجه‌ای برسیم که کارایی داشته باشد. نکته دوم هم تغییر هزینه‌ها از «هزینه کرد اقتضایی» به «هزینه کرد برنامه‌ای و هدف مند» است. اینکه با یک نگاه بلندمدت‌تر این اعتبار کم را طوری هزینه کنیم که بیشترین خاصیت و نتیجه را داشته باشد. به عنوان مثال ممکن است با اعتباری که برای یک رویداد هنری هزینه می‌شود، پروژه‌ای را طراحی کرد که این پروژه بخش خصوصی و سایر نهادها را تشویق کند تا آن میزان مشارکتی که از نهاد دیگر می‌آورند چند برابر هزینه‌ای باشد که از طریق همین بودجه هزینه می‌شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.